Wanneer heb je een melding of vergunning nodig?

Een grondwaterwinning moet altijd bij de VMM worden aangemeld, ook wanneer geen omgevingsvergunning nodig is. Voor een particuliere grondwaterwinning voor uitsluitend huishoudelijke toepassingen is onder bepaalde voorwaarden geen omgevingsvergunning nodig wanneer minder dan 150 m³ grondwater per jaar wordt opgepompt. Ook voor winningen die uitsluitend met een hand-, voet- of neuspomp gebeuren, bestaat onder voorwaarden een uitzondering.

Voor de meeste grondwaterwinningen is bovendien een debietmeter verplicht. Een grondwaterput mag je niet zomaar zelf boren: voor grondwaterwinningen moet je een erkend boorbedrijf inschakelen.

Ook voor geothermische boringen en bronbemalingen gelden specifieke regels. Of een melding of omgevingsvergunning nodig is, hangt onder andere af van de locatie, diepte, het type boring en – bij bemalingen – het debiet, de duur en de grondwaterverlaging.

Omdat de regelgeving verschilt per project en locatie, laat je best vóór de werken controleren welke verplichtingen van toepassing zijn.

Mag ik grondwater oppompen?

Ja, maar grondwater oppompen is in Vlaanderen gereglementeerd. Grondwater is een kostbare natuurlijke hulpbron en de Vlaamse overheid wil vermijden dat er meer water wordt opgepompt dan de grondwaterlagen op een duurzame manier kunnen aanvullen.

Daarom gelden er regels voor zowel de aanleg van een grondwaterput als het gebruik ervan.

Een grondwaterwinning moet altijd worden aangemeld bij de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Daarnaast is in de meeste gevallen ook een melding of omgevingsvergunning nodig.

Wil je weten hoe de aanleg praktisch verloopt? Lees dan ook meer over grondwater oppompen en onze professionele putboringen.

Hoeveel grondwater mag je oppompen zonder omgevingsvergunning?

Een veelvoorkomend misverstand is dat je tot 500 m³ grondwater per jaar zonder vergunning mag oppompen. Voor particuliere huishoudelijke grondwaterwinningen ligt de relevante grens vandaag op minder dan 150 m³ per jaar.

Er is onder bepaalde voorwaarden geen omgevingsvergunning nodig wanneer:

• het grondwater uitsluitend met een hand-, voet- of neuspomp wordt opgepompt; of
• minder dan 150 m³ grondwater per jaar wordt opgepompt én het water uitsluitend voor huishoudelijke toepassingen wordt gebruikt.

Deze uitzonderingen gelden bovendien niet zomaar overal. Zo speelt onder andere de ligging ten opzichte van beschermingszones rond drinkwaterwinningen een rol.

Val je niet onder een uitzondering? Dan moet via het Omgevingsloket worden nagegaan welke melding of vergunning voor jouw grondwaterwinning vereist is.

Let op: geen omgevingsvergunning nodig hebben betekent niet dat je niets hoeft te doen. Ook een vrijgestelde grondwaterwinning moet bij de VMM worden aangemeld.

Moet ik mijn grondwaterput melden bij de VMM?

Ja. Iedereen die over een eigen grondwaterwinning beschikt, moet deze aanmelden bij de VMM. Dat geldt dus ook wanneer je op basis van de omvang en het gebruik van de winning geen omgevingsvergunning nodig hebt.

Een nieuwe grondwaterwinning moet binnen twee maanden na de ingebruikname bij de VMM worden gemeld. Stop je definitief met de grondwaterwinning? Ook de buitengebruikstelling moet binnen twee maanden worden gemeld.

Heb je al een grondwaterput en weet je niet of deze correct werd aangegeven? Via de Woningpas kan je controleren of er op jouw perceel een grondwaterwinning geregistreerd staat. Is dat niet het geval, dan moet de winning alsnog bij de VMM worden gemeld.

Is een debietmeter verplicht voor een grondwaterput?

In principe wel. Elke grondwaterwinning moet vandaag over een debietmeter beschikken. De meter registreert hoeveel grondwater daadwerkelijk wordt opgepompt.

Voor particulieren hoeft de debietmeter niet verzegeld te zijn. Voor andere grondwaterwinningen geldt in principe wel een verzegelingsplicht.

Er bestaan enkele uitzonderingen. Geen debietmeter is vereist voor onder andere:

• grondwaterwinningen met uitsluitend een hand-, voet- of neuspomp;
• bepaalde huishoudelijke grondwaterwinningen die vóór 1 juli 2025 werden geïnstalleerd en maximaal 150 m³ per jaar oppompen.

Let op: ook die laatste uitzondering is tijdelijk. Vanaf 1 juli 2035 vervalt ze voor bestaande huishoudelijke grondwaterwinningen, zodat ook oudere putten dan een debietmeter nodig hebben.

Laat je vandaag een nieuwe particuliere grondwaterput met mechanische pomp aanleggen? Ga er dan niet vanuit dat de uitzondering tot 150 m³ betekent dat ook geen debietmeter nodig is.

Mag ik zelf een waterput boren?

Voor een professionele grondwaterwinning: nee. Het boren van een grondwaterwinning moet in Vlaanderen gebeuren door een erkend boorbedrijf.

Die verplichting bestaat sinds 2017 en moet ervoor zorgen dat boringen correct worden uitgevoerd, watervoerende lagen beschermd blijven en grondwaterverontreiniging wordt voorkomen.

Een erkend boorbedrijf mag bovendien pas met de werkzaamheden starten wanneer de vereiste vergunning of aktename aanwezig is.

Putboringen Mertens beschikt over de nodige expertise voor professionele grondwaterboringen en begeleidt je bij de technische uitvoering van je project.

Welke vergunning heb ik nodig voor een geothermische boring?

Ook bij een geothermische boring kan een melding of omgevingsvergunning nodig zijn.

Voor verticale gesloten bodemenergiesystemen is onder meer het locatiespecifieke dieptecriterium belangrijk. Dat criterium verschilt van plaats tot plaats en houdt rekening met kwetsbare en scheidende bodemlagen.

Voor thermische energieopslag in boorgaten – zoals verticale bodemlussen voor een geothermische warmtepomp – geldt in grote lijnen:

• Blijft de boring binnen het lokale dieptecriterium en ligt ze buiten beschermingszone type III? Dan kan de boring onder de VLAREM-uitzondering vallen en is voor rubriek 55.1 geen melding of omgevingsvergunning nodig. De toepasselijke milieuvoorwaarden moeten uiteraard wel worden nageleefd.
• Gaat de geothermische boring dieper dan het lokale dieptecriterium of bevindt ze zich binnen beschermingszone type III? Dan is voor de verticale boring in principe een omgevingsvergunning onder rubriek 55.1.2° nodig.

Via het DOV-loket kan voor een concrete locatie worden nagegaan welk dieptecriterium geldt en of een vergunning vereist is.

Ook verticale geothermische boringen moeten door een erkend boorbedrijf worden uitgevoerd.

Meer weten over de techniek zelf? Ontdek onze geothermische boringen of lees hoe een geothermische warmtepomp werkt.

Welke vergunning heb ik nodig voor bronbemaling?

Bij bouwwerken is het soms noodzakelijk om de grondwaterstand tijdelijk te verlagen. Denk aan de bouw van een kelder, funderingen, ondergrondse parkeergarages of de aanleg van nutsleidingen. Dat gebeurt via bronbemaling.

Voor bemalingen die technisch noodzakelijk zijn voor bouwwerken of nutsvoorzieningen is in de meeste gevallen een omgevingsvergunning vereist. Welke verplichtingen precies gelden, hangt onder andere af van:

• het opgepompte debiet;
• de totale hoeveelheid grondwater;
• de duur van de bemaling;
• de maximale verlaging van het grondwaterpeil;
• de locatie;
• mogelijke bodem- of grondwaterverontreiniging;
• de manier waarop het bemalingswater wordt verwerkt.

Voor bepaalde beperkte, kortdurende bemalingen bestaan uitzonderingen. Laat daarom voor ieder project afzonderlijk controleren welke regels van toepassing zijn.

Wat gebeurt er met opgepompt bemalingswater?

Grondwater dat tijdens bouwwerken wordt opgepompt, mag niet automatisch rechtstreeks naar de riolering worden afgevoerd. De Vlaamse regelgeving werkt met een zogenaamde bemalingscascade. Daarbij wordt achtereenvolgens bekeken hoe het opgepompte volume zoveel mogelijk beperkt kan worden en wat vervolgens met het resterende water gebeurt.

Eerst wordt bekeken of het netto opgepompte volume beperkt kan worden, bijvoorbeeld door het water opnieuw in de bodem te brengen. Vervolgens wordt onderzocht of het bemalingswater nuttig hergebruikt kan worden. Kan dat niet, dan komt lozing in oppervlaktewater of een regenwaterafvoer in beeld.

Lozing in de riolering is pas de laatste optie.

Ook een bemaling moet voorzien zijn van één of meerdere debietmeters waarmee de relevante opgepompte en afgevoerde volumes geregistreerd kunnen worden.

Lees meer over hoe bronbemaling werkt en waarom een professionele aanpak belangrijk is.

Waarom zijn de regels voor boringen zo streng?

Een boring lijkt bovengronds misschien beperkt, maar kan tientallen of zelfs honderden meters diep in de ondergrond reiken. Wanneer verschillende watervoerende lagen verkeerd met elkaar verbonden worden, kan dat gevolgen hebben voor de kwaliteit en beschikbaarheid van het grondwater.

Daarom legt Vlaanderen regels op rond:

• de manier waarop geboord wordt;
• toegelaten boordieptes;
• bescherming van grondwaterlagen;
• gebruikte materialen;
• registratie van boringen;
• debietmetingen;
• buitengebruikstelling van boorputten.

Professionele boorbedrijven moeten daarbij werken volgens de geldende Code van goede praktijk.