- Een waterput is een verticale boring die grondwater oppompt voor gebruik als drinkwater of irrigatie.
- Er bestaan drie types: de traditionele waterput, de geboorde put en de artesische put.
- De diepte varieert van 10 tot meer dan 80 meter, afhankelijk van de grondwaterlaag in jouw regio.
- In België is een waterput vergunningsplichtig en vereist minstens een melding bij de VMM.
- Een correct geïnstalleerde waterput kan 25 tot 50 jaar meegaan met periodiek onderhoud.
Steeds meer Belgische huiseigenaren vragen zich af hoe een waterput werkt en dat is geen toeval. Met stijgende waterprijzen, toenemende droogte en een groeiende interesse in zelfredzaamheid, is een eigen waterput een aantrekkelijk alternatief voor leidingwater. Maar hoe werkt zo’n installatie nu precies? Welke types bestaan er, hoe diep moet een waterput zijn, en wat zijn de wettelijke verplichtingen in België?
In dit artikel leggen we alles uit wat je als (toekomstige) eigenaar moet weten, van de geologische principes tot de praktische installatie. Wil je meteen aan de slag? Ontdek dan hoe je een waterput laat boren als particulier of vraag vrijblijvend een offerte aan bij Putboringen Mertens.
1. Wat is een waterput en waarom kiezen mensen ervoor?
Een waterput, ook wel grondwaterput of boorput genoemd, is een kunstmatige boring in de bodem die toegang geeft tot een ondergrondse waterlaag. Het water wordt via een pomp naar de oppervlakte gebracht en kan worden ingezet voor huishoudelijk gebruik, tuinbewatering of irrigatie.
De populariteit van waterputten in België neemt toe om meerdere redenen:
- Lagere factuur voor niet-drinkbaar gebruik (toilet, wasmachine, tuin)
- Financiële besparing op lange termijn door minder afhankelijkheid van het waterbedrijf
- Grotere autonomie bij droogteperiodes of wateronderbrekingen
- Ecologische voordelen door gebruik van lokale watervoorraden
2. Hoe werkt een waterput: het principe uitgelegd
De werking van een waterput is gebaseerd op een eenvoudig maar doeltreffend principe: een buisvormige boring bereikt de grondwaterlaag, waarna een onderwaterpomp of zuigpomp het water omhoog pompt.
2.1 De grondwaterlaag
Onder de grond bevinden zich poreuze lagen van zand, grind of gesteente die water vasthouden. De diepte van deze laag verschilt sterk per regio. In Vlaanderen liggen ondiepe grondwaterlagen doorgaans tussen 10 en 30 meter diep. Wil je weten op welk peil het grondwater in jouw gemeente zit? Raadpleeg dan de grondwaterkaarten van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).
2.2 De boring
Een gespecialiseerde boormachine maakt een verticale put met een diameter van doorgaans 20 tot 25 cm. In de boring wordt een buizensysteem in PVC geplaatst dat instorten van de wanden voorkomt en het water opvangt. Het boren van een grondwaterput moet in België altijd uitgevoerd worden door een erkend boorbedrijf. Dat is wettelijk verplicht sinds 2017.
2.3 Het pompsysteem
In de put wordt een onderwaterpomp geplaatst die het grondwater omhoog pompt via een persleiding. Een drukschakelaar zorgt ervoor dat de pomp automatisch start en stopt. Meer details over dit proces lees je op onze pagina over grondwater oppompen.
3. Welke types waterputten bestaan er?
3.1 De traditionele waterput
De traditionele waterput wint oppervlaktewater via infiltraties of regenwater. Grond wordt over een grote oppervlakte afgegraven tot men op water stoot, waarna een put wordt gemetseld. Dit type is goedkoper maar gevoeliger voor vervuiling en levert enkel water geschikt voor niet-drinkbaar gebruik, zoals het sproeien van de tuin.
3.2 De geboorde put
Via een gespecialiseerde boormachine wordt een diep gat van 20 tot 25 cm diameter gemaakt. PVC-buizen vangen het diepere grondwater op en een pomp brengt het naar de oppervlakte. Dit is de meest gangbare uitvoering voor residentieel gebruik in België. Water uit een put dieper dan 30 meter kan, mits analyse, drinkbare kwaliteit hebben.
3.3 De artesische put
Een artesische put haalt water uit een onder druk staande grondwaterspiegel. Omdat het water voortdurend onder druk staat, is een pomp niet nodig. Het stijgt spontaan naar de oppervlakte. Dit is de meest efficiënte vorm van waterwinning via putboring.
3.4 Putwater of regenwater, wat is het verschil?
Een regenput verzamelt hemelwater van daken. Een waterput haalt water rechtstreeks uit de bodem. Beide systemen kunnen worden gecombineerd. Lees meer in ons vergelijkend artikel: putwater of regenwater — voor- en nadelen.
4. Hoe diep moet een waterput zijn in België?
De vereiste diepte is een van de meest gestelde vragen bij de aanleg van een waterput. Het antwoord hangt af van meerdere factoren:
- Regionale grondwaterstand (varieert sterk per gemeente)
- Seizoensgebonden schommelingen van het grondwaterpeil
- Beoogd debiet (liter per uur of dag)
- Bodemgesteldheid (klei, zand, leem, rotsbodem)
Als vuistregel geldt: een ondiepe put van 10 meter levert enkel water voor tuin of zwembad. Een put van 30 meter of dieper kan mogelijk drinkwater opleveren, al is een voorafgaandelijk labo-onderzoek steeds noodzakelijk. Een put moet ook minimaal 2 tot 3 meter onder de laagste jaarlijkse grondwaterstand reiken om droogvallen in de zomer te vermijden.
5. Vergunning en regelgeving voor een waterput in België
In België is het boren van een waterput niet zomaar een klusje voor het weekend. Op onze pagina over wetgeving en vergunningen vind je een volledig overzicht, maar de essentie:
- Wordt het water enkel met een handpomp opgepompt of beperkt de winning zich tot 500 m³ per jaar, dan is geen omgevingsvergunning nodig.
- In alle andere gevallen is een omgevingsvergunning klasse 2 vereist. De doorlooptijd bedraagt 4 à 6 maanden.
- Elke grondwaterwinning moet gemeld worden aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).
- De boring moet uitgevoerd worden door een wettelijk erkend boorbedrijf.
Woon je in of nabij een waterwingebied of beschermde zone? Dan gelden aanvullende beperkingen. Raadpleeg het Omgevingsloket of neem contact op met de gemeentelijke milieudienst.
6. Wat kost een waterput in België?
De kostprijs varieert sterk naargelang de diepte, het type installatie en de regio. Een gedetailleerd overzicht vind je op onze pagina kosten waterput boren.
Bij een gemiddeld verbruik van 100 m³ per jaar kan de terugverdientijd 10 tot 15 jaar bedragen, waarna het water quasi gratis is.
7. Conclusie
Een waterput is een slimme, duurzame investering voor elke huiseigenaar die meer autonomie over zijn watervoorziening wil. Door de juiste diepte te kiezen, de wettelijke verplichtingen na te leven en te werken met een erkend specialist, geniet je jarenlang van betrouwbaar grondwater. Meer weten over de waterwinning via putboring of klaar voor een offerte? Neem contact op met Putboringen Mertens en reken op meer dan 70 jaar ervaring.
Veelgestelde vragen (FAQ)
De ideale diepte hangt af van de lokale grondwaterstand, de bodemgesteldheid en het gewenste debiet. Een put van 10 meter levert enkel water voor tuin of zwembad. Wil je potentieel drinkwater, dan boor je best tot minstens 30 meter. Raadpleeg de grondwaterkaarten van de VMM voor een accurate inschatting per gemeente.
In de meeste gevallen is minstens een melding bij de VMM verplicht. Wordt het water enkel met een handpomp opgepompt of blijft de winning onder 500 m³ per jaar, dan volstaat een melding. Bij grotere winningen is een omgevingsvergunning klasse 2 nodig, met een doorlooptijd van 4 à 6 maanden. De boring zelf moet altijd door een erkend boorbedrijf uitgevoerd worden.
Grondwater is niet automatisch veilig als drinkwater zonder analyse. IJzer, nitraten, bacteriën of mangaan kunnen de kwaliteit negatief beïnvloeden. Grondwater uit ondiepe putten (< 10 m) is doorgaans enkel geschikt voor niet-drinkbaar gebruik. Water uit diepere putten (> 30 m) kan drinkbaar zijn, maar vereist altijd een laboanalyse en eventueel een filterinstallatie.gelgeving nauwlettend in de gaten en informeert je tijdens het adviesgesprek over alle actuele mogelijkheden.
De prijs wordt bepaald door de diepte, het type pomp, de benodigde filtratie en de toegankelijkheid van de locatie. Vraag een vrijblijvende offerte aan.
Een correct geïnstalleerde waterput gaat 25 tot 50 jaar mee. De boring zelf is nagenoeg permanent. De onderwaterpomp heeft een gemiddelde levensduur van 10 tot 15 jaar. Met een jaarlijkse inspectie en tijdige vervanging van slijtageonderdelen blijft de installatie decennialang betrouwbaar functioneren.
